جلسه بیست و دوم _ معنای صحیح در الفاظ عبادات

در این جلسه به بررسی صحیح یا اعم بودن الفاظ عبادات پرداخته می شود. در فرض اینکه قائل به صحیح بودن باشیم باید برای آن معنایی را در نظر بگیریم. در این صورت مرکب نمی تواند باشد و باید بسیط باشد یا کلمه مطلوب و یا کلمه مبهمی که ملازم محبوب است.

جلسه بیست و یکم _ معنای صحیح و فساد

در بحث صحیح و اعم یکی از بحث هایی که مطرح است این است که صحیح به چه معنایی است؟ صحیح و فساد چه نوع رابطه ای با یکدیگر دارند که مرحوم آخوند با اعلام نظر خود و رد کردن نظر مخالفین این مبحث را مطرح می کنند.

جلسه بیستم _ صحیح و اعم

مقدمه ی دهم مرحوم آخوند بحثی را با عنوان صحیح و اعم مطرح می‌کند. دو دیدگاه مطرح است. عده ای حقیقت شرعیه را قبول داشتند و عده‌ای منکر آن بودند.کسانی که حقیقت شرعیه را قبول دارند یعنی معنای مجاز نمی گویند. اگر حقیقت شرعی را قبول کنیم، بحث صحیح و اعم واضح است.

جلسه نوزدهم _ حقیقت شرعیه

مرحوم آخوند چهار راه بیان کردند که دو مورد که بیان بود از حقیقت شرعیه و حقیقت لغویه و وضع تعینی و تعینی در نزد شارع و متشرعه است. اگر زمان استعمال را ندانیم دو راه کار اصاله تاخر استعمال و اصاله عند النقل وجود دارد.

جلسه هجدهم _ حقیقت شرعیه

برای تفصی و خلاصی از مجازیت 4 راه ارائه می دهند که اولی آن حقیقت شرعیه و دومین راه آن حقیقت لغویه است و آخوند خراسانی به تبیین این دو راه در این جلسه می پردازد.

جلسه هفدهم _ علامات حقیقت و مجاز

علائم حقیقت سه امر است : 1-تبادر، 2- صحت حمل، 3- اطراد. اما فقط دو مورد اول مورد تایید بود.لفظ شش حالت دارد که اصل این است که معنای کلمه حقیقی باشد مگر قرینه ای در کار باشد. اما در مورد 5 مورد آن اصلی وجود ندارد و آنچه بیان شده استحسانی است و مورد قبول نیست.

جلسه چهاردهم _ معانی الفاظ

هر لفظی که در هر معنایی بکار برده می شود واضع این الفاظ را برای چه معنایی قرار داده است. به طور کلی هر لفظی برای معنای من حیث هی و خالی از هیچ پسوندی و پیشوندی وضع شده است. برای این که الفاظ برای معنای مراد وضع شده باشند سه محذور وجود دارد.

جلسه سیزدهم _ انواع اطلاق

بحث این بود که آیا ما یک حقیقت داریم و یک مجاز؟ اگر کلمه در معنای خودش استفاده شد این می شود حقیقت اگر در غیر معنای خودش استفاده شد مجاز می شود.حال اگر کلمه ای را گفتیم مراد نوع یا صنف یا مثل بود مجاز می شود.در نهایت استعمال لفظ در شخص نداریم.

جلسه دوازدهم _ معانی الفاظ و اقسام قضایا

هر گاه یک واژه ای که یک معنای حقیقی داشت و در معنای مجازی بکار بردیم آن معنای مجازی با ذوق و بالطبع است و با وضع نیست.مرحوم آخوند کاری به علاقه ندارد.مهمترین دلیل آخوند وجدان است.در ادامه به تبیین اقسام قضایا که سه نوع قضیه خارجی و لفظی و ذهنی وجود دارد؛ پرداخته می شود.

جلسه یازدهم _ وضع حروف و بررسی معانی الفاظ

یک وضع و یک موضوع له و یک مستعمل فیه و یک استعمال داریم.ایشان قائل هستند که وضع عام و موضوع له خاص تقریبا نداریم.صاحب کفایه اولین بار این بحث را ذیل بحث وضع مطرح کرده و از این به بعد به بحثی مستقل در اصول مطرح می شود.یک بحثی است که لفظ دو معنا دارد که معنای حقیقی و معنای مجازی دارد که تناسب دارند.

جلسه نهم _ وضع حروف

مرحوم آخوند خراسانی دو قسم از اقسام وضع را قبول نکردند و به تمامی اشکالات مطرح شده پاسخ دادند و می گویند وضع عام و موضوع له عام و وضع خاص و موضوع له خاص است و به بقیه اقسام وضع اشکالاتی نیز وارد می سازند.

جلسه هشتم _ بررسی اقسام وضع

چهار نوع تصور برای وضع می توان داشت که مرحوم آخوند خراسانی قسم سوم و چهارم آن را قبول نکرد و اشکال و جواب هایی گفته شد. در نتیجه دو قسم وضع عام و موضوع له عام و وضع خاص و موضوع له خاص را قبول و دو قسم دیگر را به این دو بازگشت دادند.

جلسه هفتم _ اقسام وضع

آخوند خراسانی در این بخش اول به تعریفی از وضع پرداخته و سپس اقسام آن را ذکر کرده اند که وضع عام_موضوع له عام، وضع خاص_موضوع له خاص، وضع عام_موضوع له خاص و وضع خاص_موضوع له عام است که تبیین هر یک می پردازد. درباره حروف سه قول مطرح است. آخوند می گوید وضع عام و موضوع له عام و مستعمل فیه هم عام است.

جلسه ششم _ وضع

آخوند چند اشکال به تعریف مشهور وارد کرد از جمله به جای علم گفت صناعت.قواعدی که در طریق استنباط احکام هست یا مجتهد در مقام عمل به آن می‌رسد؛ را پوشش می‌دهد. میگوید حجیت ظن بنابر حکومت در باب انسداد است که در تعریف مشهور وارد نیست.تا این مرحله موضوع علم اصول،تعریف علم اصول و اقسام وضع مطرح گردیده است.

جلسه پنجم _ نقد تعریف مشهور بر علم اصول

اولین نکته ای که اشاره کردیم؛ این بود که آیا اصول موضوع دارد یا خیر؟آخوند موضوع را تعریف کرده است به (موضوع کل علم ما یبحث فیه عن عوارض ذاتیه).آخوند به ادله اربعه دو اشکال می کند و عمده اشکال هم کلمه سنت است. آخوند برای اینکه بگوید نمی توان موضوع مشخص کرد یک تعریفی می آورد و بعد به نقد آن می پردازد.

جلسه چهارم _ موضوع علم اصول

بحثی که مطرح است در این رابطه این است که موضوع علم اصول چیست؟ مرحوم آخوند می گوید غرض و هدف اصلی آن علم را در نظر بگیرید. علم اصول هدفش این است که حجت برای حکم شرعی باشد(کلما یکون دلیلا علی حکم الشرعی). اگر موضوع را ادله اربعه بدانیم بحث حجیت خبر واحد داخل در تعریف نمی باشد که اشکال و جواب دارد.

جلسه دوم _ عوارض ذاتی

هر علمی یک موضوعی دارد. موضوع هر علمی آن چیزی است که از عوارض ذاتی آن موضوع بحث می شود. مرحوم آخوند عوارض ذاتی را با دو کلمه بلاواسطة فی العروض معرفی می کند. موضوع علم اصول با مصادیق خودش از نظر مفهوم متفاوت است اما از نظر مصداق آن یکی است.

جلسه اول _ موضوع علم

مرحوم آخوند خراسانی کفایة الاصول را با 13 مقدمه شروع می کنند که مقدمه اول آن موضوع علم اصول است. ایشان قائل به اسم برای موضوع نمی باشند چرا که ممکن است باعث بوجود آمدن تداخل و جامع و مانع نبودن آن می شود. برای این مقصود موضوع و علم اصول را تعریف و پیرامون آن به بحث و بررسی می پردازد.